JASKINIA NIED¬WIEDZIA

OFICJALNA   STRONA   JASKINI   NIED¬WIEDZIEJ   W   KLETNIE  - HISTORIA  JASKINI

Krajobraz prekambryjski

skamienia³o¶æ

Czê¶æ ska³, z których zbudowane s± Sudety nale¿y do najstarszych w dziejach Ziemi, a ich pocz±tki siêgaj± ery prekambryjskiej (ok. 4,5 mld lat temu). Obszar ten nale¿y wiêc do szczególnie interesuj±cych, je¶li chodzi o badanie historii rozwoju naszej planety.   Powstanie Jaskini Nied¼wiedziej wi±¿e siê ¶ci¶le z wystêpowaniem ska³ wêglanowych w postaci porozrywanych bloków, czy soczew "p³ywaj±cych" w masie niekrasowych ska³ krystalicznych.

Powsta³y one w wyniku osadzania siê szcz±tków ówczesnych organizmów (g³ównie skorupek otwornic, muszli ma³¿ów, ramienionogów (muszlowce) lub szcz±tków koralowców, glonów) zamieszkuj±cych wystêpuj±ce na tych terenach morza. Czê¶æ z muszli, czy szkieletów zachowa³a siê do dzisiejszych czasów w postaci skamienia³o¶ci, które równie¿ mo¿na znale¼æ na terenie Sudetów.

skamienia³o¶ci

Procesy przekszta³cania osadów nasili³y siê szczególnie oko³o 85 mln lat temu (górna kreda), kiedy to ze sk³onów wypiêtrzaj±cego siê ¦nie¿nika osady kredowe zsuwa³y siê po dnie ówczesnego morza, gromadz±c siê w rozlicznych zag³êbieniach i lejach.

Rekonstrukcja krajobrazu ¦nie¿nika

Poprzez dzia³anie olbrzymich ci¶nieñ i temperatur, powstaj±cych w wyniku nacisku nasuwaj±cych siê ska³, osady wapienne przekszta³ci³y siê w wapienie krystaliczne, czyli marmury.

Wytwory te kryj± w sobie rozliczne formy krasu  powierzchniowego, najczê¶ciej g³êbokie leje oraz labirynty jaskiñ, uk³adaj±ce siê w kilku poziomach. Historia tych form siêga okresów klimatu tropikalnego, przypadaj±cego na schy³ek kredy i paleogen (ok. 50 mln lat temu). By³ to pocz±tek powstawania Jaskini Nied¼wiedziej. Intensywny rozwój form krasowych trwa³ a¿ do koñca trzeciorzêdu i zosta³ zahamowany dopiero przez zlodowacenia plejstoceñskie (ok. 1,8 mln lat temu).

Tworzenie siê jaskiñ

Nied¼wied¼ Jaskiniowy

Podczas zlodowaceñ powstawa³y w jaskini namuliska bogate w szcz±tki ¿yj±cych wtedy zwierz±t . Najwiêksze ilo¶ci szcz±tków pochodz± od nied¼wiedzia jaskiniowego (Ursus spelaeus), st±d te¿ jaskinia wziê³a swoj± nazwê. Znaleziono równie¿ ko¶ci lwa jaskiniowego, hieny jaskiniowej, wilka, kuny, nietoperzy (kilka gatunków), bobra, sarny, dzika, lisa i wielu gryzoni. Pochodzenie tych szcz±tków bywa ró¿ne. S± to ko¶ci zwierz±t chroni±cych siê w jaskini, ³upy drapie¿ników, szcz±tki zwierz±t, które wpad³y w jamy skalne, czy w koñcu ko¶ci naniesione tu przez wodê.

Odkrycie Jaskini Nied¼wiedziej

Szczelina odkryta w kamienio³omie Kletno III

 
Pa¼dziernik 1966 r. -w kamienio³omie Kletno III ods³oniêto otwór w kszta³cie poziomej szczeliny. Prowadzi³ on do niewielkiej komory nazwanej Sal± Nied¼wiedzia. Znajdowa³o siê tam namulisko, z którego stercza³y liczne ko¶ci du¿ych ssaków. Najwiêcej by³o ko¶ci nied¼wiedzia jaskiniowego. Czê¶æ koñcowa tej sali zachowa³a siê do dzisiaj i jest widoczna w ¶luzie wej¶ciowej do Jaskini.

   
Fragment wyrobiska w Pawilonie Wej¶ciowym
 Fragment wyrobiska w Pawilonie
Wej¶ciowym

Do koñca 1966 r. odkryto korytarze ¶rodkowego piêtra jaskini po Salê Lwa oraz dolne partie, co sprawi³o, ¿e d³ugo¶æ jaskini siêga³a ju¿ 200 m. W kolejnych latach prowadzono tam intensywne badania naukowe. Nie znaleziono jednak przekonywuj±cych ¶ladów pobytu w jaskini cz³owieka paleolitycznego (poza dwoma k³ami nied¼wiedzia jaskiniowego ze ¶ladami obróbki).


3 grudnia 1967 r. po zakoñczeniu wykopu w stropie tej sali dokonano odkrycia Sal Pa³acowych, Korytarza Cz³owieka Pierwotnego z przyleg³ymi korytarzami (nazwanego tak ze wzglêdu na panuj±ce tam warunki, odpowiednie do stworzenia schronienia dla cz³owieka). Jaskinia liczy³a teraz ju¿ 350 m.

   

Korytarz Cz³owieka Pierwotnego

Prace naukowe w namulisku

 

W latach 1968-69 prowadzono dalsz± eksploracjê, w trakcie których odkryto  tzw. stare wroc³awskie piêtro, po³o¿one za Sal± Blokow± oraz silnie strzaskane tektonicznie partie z Korytarzem Wodnym. W grudniu 1971 r. d³ugo¶æ jaskini przekracza³a 800 m.
W dniach 26-29 stycznia 1972 r. sze¶cioosobowy zespó³ odkry³ du¿y system korytarzy i sal nazwany dolnym nowym poziomem jaskini o ³±cznej d³ugo¶ci ponad 1 km. W sk³ad zespo³u wchodzili: J. Bieroñski, Z. Dumañski, K. £ukaszewicz, J. Panek, M. Paulina i J. S±dej.
Kolejne prace skupia³y siê na penetracji Komina Maurycego w Sali Szampañskiej i przekopach w Korytarzach B³otnych, po³o¿onych tu¿ za wielk± szczelin± w dolnym piêtrze jaskini. W ich wyniku d³ugo¶æ jaskini przekroczy³a 2,5 km.
Na pocz±tku lat siedemdziesi±tych zostaje powo³any Naukowy Komitet Opiekuñczy Jaskini Nied¼wiedziej przy Pañstwowej Radzie Ochrony Przyrody w Warszawie. Staje siê on inicjatorem prac badawczych w jaskini oraz sprawuje kontrolê nad ochron± tego obiektu.
Od roku 1977 Jaskiniê Nied¼wiedzi± wraz z otaczaj±c± j± otulin± uznano prawnie chronionym rezerwatem przyrody.
11 czerwca 1983 r. po o¶mioletnich pracach przygotowawczych (prace górnicze i budowlane w jaskini, za³o¿enie o¶wietlenia, budowa pawilonu wej¶ciowego, modernizacja dróg dojazdowych i parkingu) otwarto Jaskiniê Nied¼wiedzi± dla ruchu turystycznego.

Widok Pawilonu Wej¶ciowego
powrót strona g³ówna

© MARIUSZ BURSZTA 2003-2010